یاشار غریبی

بازارهای جهانی غلات و دانه‌های روغنی در روزهای اخیر تحت تأثیر هم‌زمان کاهش تولید در اروپا، تغییرات عرضه در آمریکای جنوبی و تداوم ریسک‌های ژئوپلیتیکی قرار گرفته‌اند. کمیسیون اروپا برآورد تولید ذرت در فصل ۲۰۲۶/۲۷ را از ۵۹.۹ به ۵۱.۹ میلیون تن کاهش داده و پیش‌بینی واردات را از ۱۹.۱ به ۲۴ میلیون تن افزایش داده است. همچنین تولید گندم به ۱۲۴.۴ میلیون تن، صادرات به ۲۹ میلیون تن و ذخایر پایانی به ۱۲.۹ میلیون تن کاهش یافته که بیانگر وابستگی بیشتر اروپا به واردات در سال زراعی پیش‌رو است. در مقابل، برزیل همچنان از تولید مطلوب ذرت برخوردار است و آرژانتین نیز با قیمت‌های رقابتی، حضور پررنگی در بازارهای صادراتی دارد؛ عاملی که تا حدی فشار ناشی از کاهش تولید اروپا را متعادل می‌کند.

در منطقه دریای سیاه، ریسک‌های صادراتی همچنان مهم‌ترین عامل حمایتی بازار محسوب می‌شوند. حملات به زیرساخت‌های بندری و تأسیسات صادراتی روسیه و اوکراین، همراه با افزایش هزینه‌های حمل‌ونقل و بیمه، جریان صادرات غلات و روغن‌های گیاهی را با نااطمینانی مواجه کرده است. کاهش صادرات روغن آفتابگردان روسیه و اختلال در مسیرهای حمل دریایی، خریداران اروپایی را بیش از گذشته به تأمین کالا از سایر مبادی سوق داده و رقابت برای دسترسی به عرضه از منطقه دریای سیاه، برزیل و آمریکای شمالی را افزایش داده است. در نتیجه، بازار گندم و روغن‌های گیاهی همچنان بیش از سایر محصولات تحت تأثیر تحولات ژئوپلیتیکی این منطقه قرار دارد.

در آمریکای جنوبی، عرضه بالای ذرت و سویای برزیل و آرژانتین نقش مهمی در مهار اثرات صعودی ناشی از کاهش تولید اروپا و اختلالات دریای سیاه دارد. تولید ذرت برزیل حدود ۱۴۲ میلیون تن برآورد شده، هرچند رشد مصرف داخلی در بخش خوراک دام و اتانول از سرعت صادرات آن کاسته است؛ در مقابل، صادرات ذرت آرژانتین به‌دلیل تولید بالا و قیمت‌های رقابتی، از ابتدای فصل تاکنون ۲۱ درصد بیشتر از سال گذشته و ۲۸ درصد بالاتر از میانگین پنج‌ساله بوده است. در بازار سویا نیز تقاضای فرآوری آمریکا و خرید چین از قیمت‌ها حمایت می‌کند، اما رقابت آمریکای جنوبی همچنان تعیین‌کننده است؛ برآورد تولید سویای برزیل بین ۱۷۸ تا ۱۸۶ میلیون تن متغیر است و تولید آرژانتین نیز ۵۰ میلیون تن اعلام شده است. در مجموع، کاهش تولید اروپا و ریسک‌های دریای سیاه از بازار حمایت می‌کند، اما عرضه مناسب آمریکای جنوبی، بهبود آب‌وهوای آمریکا و رقابت میان مبادی صادراتی، مانع از شکل‌گیری یک روند صعودی پایدار شده و بازار را بیش از کمبود مطلق عرضه، تحت تأثیر جابه‌جایی جریان تجارت و افزایش هزینه‌های حمل قرار داده است.