یاشار غریبی

بازار جهانی غلات در هفته گذشته با ترکیبی از تشدید ریسک ژئوپلیتیکی در دریای سیاه و تغییرات مهم تراز عرضه و تقاضای آمریکا وارد فضای صعودی‌تری شد. حملات اوکراین فعالیت دو پایانه غلات در نووروسیسک را متوقف کرد و هم‌زمان حملات روسیه به زیرساخت‌های صادراتی اوکراین، از جمله مسیر دانوب، فشار بر جریان تجارت منطقه را افزایش داد. اهمیت این ریسک روز جمعه بیشتر شد؛ روسیه پیشنهاد توقف حملات در دریای سیاه را رد کرد و عملاً امید به کاهش سریع تنش‌ها را پایین آورد. روسیه در حال بررسی انتقال بخشی از صادرات به بنادر بالتیک، کاسپین و خاور دور است، اما ظرفیت و اقتصاد این مسیرها نمی‌تواند به‌سرعت جایگزین نووروسیسک شود. بنابراین، حتی با وجود عرضه داخلی مناسب روسیه، بازار اکنون بیشتر بر دسترسی واقعی به غله و امکان بارگیری و حمل آن تمرکز دارد. USDA نیز صادرات گندم روسیه را ۱.۵ میلیون تن و اوکراین را یک میلیون تن کاهش داده است و همین اختلالات می‌تواند بخشی از تقاضای جهانی را به سمت سایر صادرکنندگان سوق دهد. 

در بازار ذرت، گزارش USDA یکی از مهم‌ترین محرک‌های هفته بود؛ عملکرد آمریکا از ۱۸۳ به ۱۸۰.۷ بوشل در ایکر کاهش یافت، اما افزایش حدود ۱.۱۵ میلیون ایکری سطح برداشت باعث شد تولید به ۱۶.۰۱۳ میلیارد بوشل برسد و حتی اندکی افزایش یابد. با این حال، تقاضای صادراتی قوی‌تر ذخایر پایانی ۲۰۲۶/۲۷ را به حدود ۱.۶۵۲ میلیارد بوشل کاهش داده و از این پس بازار نسبت به عملکرد نهایی محصول و انتقال تقاضا از دریای سیاه به آمریکا حساس‌تر خواهد بود. در اروپا نیز گرمای شدید می‌تواند تولید ذرت فرانسه را از برآورد ۹.۵ میلیون تنی ژوئن به تنها ۷ تا ۸ میلیون تن کاهش دهد؛ در مقابل، آرژانتین با برآورد محصول ۷۰.۵ میلیون تنی همچنان یک منبع بزرگ عرضه محسوب می‌شود، هرچند رطوبت زیاد برداشت را به تأخیر انداخته است. در سویا، USDA عملکرد آمریکا را به ۵۲.۷ بوشل در ایکر کاهش داد، اما افزایش سطح برداشت باعث شد تولید به حدود ۴.۵۲ میلیارد بوشل برسد. هم‌زمان خرید چین از آمریکا و رشد تقاضای فرآوری داخلی عوامل حمایتی هستند، در حالی که عرضه بزرگ آمریکای جنوبی همچنان پتانسیل رشد قیمت را محدود می‌کند.

در بازار روغن‌های گیاهی نیز تصویر ترکیبی اما نسبتاً حمایتی است. افزایش قیمت نفت خام و نگرانی‌های ژئوپلیتیکی از تقاضای بایودیزل حمایت می‌کند، در حالی که روغن پالم مالزی پس از رسیدن به بالاترین سطح چهارماهه ۴,۷۴۷ رینگیت با شناسایی سود عقب‌نشینی کرد. موجودی پالم مالزی در ژوئیه با رشد ۳ درصدی ماهانه به حدود ۲.۶ میلیون تن رسید و ۲۴ درصد بالاتر از سال گذشته قرار گرفت؛ با این حال، افزایش شدید نقاط آتش‌سوزی در اندونزی، به‌ویژه رشد ۱۵۹ درصدی ماهانه در کالیمانتان، نشانه افزایش ریسک خشکی و محدودیت احتمالی عرضه در نیمه دوم سال است. 

در مجموع، تصویر این هفته نشان می‌دهد که بازار فعلاً با کمبود مطلق غلات و دانه‌های روغنی مواجه نیست؛ آمریکا، روسیه و آمریکای جنوبی همچنان عرضه بزرگی دارند، اما جنگ، اختلال بنادر، شرایط آب‌وهوایی، هزینه حمل و انرژی و تغییر مسیرهای تجاری باعث شده سؤال اصلی بازار از «چه مقدار غله تولید می‌شود؟» به «چه مقدار از این غله واقعاً و با چه هزینه‌ای در دسترس خریداران جهانی قرار می‌گیرد؟» تغییر کند.