یاشار غریبی
بازار جهانی غلات هفته جاری را همچنان با محوریت اختلال بیسابقه در صادرات دریای سیاه و افزایش ریسک دسترسی به عرضه آغاز کرده است. بیش از ۹۵ درصد ظرفیت صادرات غلات روسیه از بنادر دریای سیاه و آزوف عملاً از مدار خارج شده و برآورد صادرات گندم روسیه در اوت به تنها ۱.۹ میلیون تن کاهش یافته (در مقایسه با ۴.۵ میلیون تن سال گذشته و میانگین تاریخی حدود ۵ میلیون تن) است. همزمان صادرات محصولات کشاورزی اوکراین از یکم تا ۲۶ اوت به حدود ۱.۴۲ میلیون تن و صادرات غلات به تنها ۸۲۲ هزار تن رسیده است. افزایش استفاده از مسیر دانوب، راهآهن و بنادر بالتیک تنها بخشی از این کمبود ظرفیت را جبران میکند و حتی در کانال سولینا تا ۷۰ کشتی در انتظار دسترسی به بنادر اوکراین گزارش شدهاند. در چنین شرایطی مسئله اصلی دیگر کمبود تولید نیست، بلکه امکان رساندن غله موجود به بازار جهانی است؛ موضوعی که اختلاف شدید میان قیمت اسمی گندم روسیه، حدود ۲۲۰ دلار در هر تن، و سایر مبادی مانند آرژانتین ۲۶۵ دلار، استرالیا ۳۰۶ دلار، کانادا ۳۲۸.۵ دلار و گندم سخت آمریکا ۳۶۳.۵ دلار را توضیح میدهد. برآوردها نشان میدهد در صورت تداوم اختلال، مجموع کاهش صادرات گندم روسیه و اوکراین میتواند حدود ۸ تا ۱۲ میلیون تن باشد و ادامه محدودیتها پس از اکتبر و نوامبر زمینه موج صعودی دیگری را در بازار گندم ایجاد کند.
در بازار ذرت، ریسک دریای سیاه اکنون با نگرانی درباره محصول آمریکا و افت شدید تولید اروپا همزمان شده است. شرایط محصول ذرت آمریکا به ۵۷ درصد خوب تا عالی کاهش یافته و برآورد ها از بازدید های میدانی از اراضی تحت کشت، عملکرد را ۱۷۳.۲ بوشل در ایکر در برابر برآورد ۱۸۰.۷ بوشل وزارت کشاورزی آمریکا قرار داده است؛ اختلافی که معادل حدود ۱۶.۷ میلیون تن تولید است. همین موضوع همراه با ورود سنگین سرمایههای سفتهبازی، قراردادهای ذرت را به بالاترین سطوح بیش از سه سال رسانده است، هرچند حجم بالای موقعیتهای خرید بازار را در برابر اصلاح قیمت نیز آسیبپذیر کرده است. در اروپا، گرما و خشکسالی، تولید ذرت سال زراعی ۲۰۲۶/۲۷ را به حدود ۵۰.۱ میلیون تن (۱۶.۸ درصد کمتر از سال قبل)، رسانده که نیاز وارداتی اتحادیه اروپا را به حدود ۲۵ میلیون تن افزایش داده است. در مقابل، آمریکای جنوبی همچنان مهمترین عامل تعدیلکننده بازار است. برآورد تولید ذرت برزیل در سال ۲۰۲۶/۲۷ به ۱۴۵.۶ میلیون تن افزایش یافته، در حالی که آرژانتین نیز محصولی بیش از ۷۰ میلیون تن در اختیار دارد. بنابراین در کوتاهمدت کمبود مطلق ذرت وجود ندارد؛ اما اگر محدودیت صادرات اوکراین با کاهش بیشتر محصول آمریکا و مشکلات آبوهوایی ناشی از النینو در آمریکای جنوبی همزمان شود، تراز جهانی بهسرعت شکنندهتر خواهد شد.
در بازار روغنهای گیاهی، تقاضای چین و شرایط محصول آمریکا در برابر ابهام سیاست سوخت زیستی قرار گرفته است. فروش صادراتی اخیر آمریکا بسیار قوی بود و به حدود ۲.۵۵ میلیون تن سویا رسید که ۱.۱ میلیون تن آن به چین اختصاص داشت؛ همزمان چین با ادامه حراج ذخایر دولتی در حال آزاد کردن ظرفیت انبارها پیش از ورود محمولههای جدید است. با این حال، برآورد ۵۳.۳ بوشل در ایکر برای عملکرد سویای آمریکا همچنان محل تردید است؛ شمار غلافها در شش ایالت از هفت ایالت بررسیشده نسبت به سال گذشته کاهش یافته و تحلیلها محدوده ۵۱ تا ۵۳ بوشل در ایکر را ریسک مهم هفتههای آینده میدانند. در روغنهای گیاهی نیز کاهش صادرات اوکراین به حدود ۳۰۰ هزار تن در ماه، افت محصول آفتابگردان اروپا و احتمال کاهش تا ۳ میلیون تنی تولید روغن پالم اندونزی در ۲۰۲۷ به دلیل النینو، چشمانداز میانمدت عرضه را محدودتر میکند؛ هرچند افت صادرات پالم مالزی، بهبود تولید فعلاً مانع از شکلگیری یک روند صعودی یکطرفه شده است.
در پسزمینه این بازار، انرژی، نرخ ارز و حملونقل همچنان نقش تعیینکننده دارند. نفت برنت در آغاز هفته دوباره به بالای ۹۰ دلار در هر بشکه بازگشته و محدودیت عبور فرآوردههای نفتی از تنگه هرمز، حملات به پالایشگاههای روسیه و کاهش ذخایر دیزل آمریکا هزینه انرژی و حمل را بالا نگه داشته است؛ هرچند مذاکرات ایران و عمان و احتمال ایجاد مسیر موقت دریایی میتواند بخشی از این صرف ریسک را کاهش دهد. همزمان دلار پس از مواضع سختگیرانهتر بانک مرکزی آمریکا تقویت شده و یورو به حدود ۱.۱۶ دلار رسیده است. در حمل دریایی نیز انتقال بخشی از صادرات روسیه به بالتیک و خزر، افزایش تقاضای کشتی در مسیرهای جایگزین و هزینه بالای بیمه جنگی باعث تقویت نرخهای حمل شده است.
در نتیجه، ریسک اصلی بازار در هفته پیش رو نه میزان غله موجود در جهان، بلکه دسترسی به آن است؛ هر نشانهای از بازگشایی مسیرهای دریای سیاه میتواند بخشی از صرف ریسک فعلی را سریعاً تخلیه کند، اما ادامه اختلالها در سپتامبر، همراه با کاهش احتمالی بیشتر عملکرد ذرت آمریکا، میتواند بازار گندم و ذرت را وارد مرحله جدیدی از افزایش قیمت کند.
نظر شما