یاشار غریبی
بازار جهانی غلات در آغاز سپتامبر همچنان تحت تأثیر اختلال صادرات دریای سیاه، خسارتهای آبوهوایی در اروپا و آمریکا و افزایش ریسک انرژی و حملونقل قرار دارد. شاخص قیمت مواد غذایی فائو در اوت با رشد ۱.۹ درصدی به ۱۳۳.۳ واحد رسید و شاخص غلات نیز با افزایش ۲.۲ درصدی به ۱۱۶.۳ واحد، بالاترین سطح از مه ۲۰۲۴ را ثبت کرد. طی همین ماه، قیمت جهانی گندم ۲.۶ درصد، ذرت ۲.۵ درصد و جو ۲.۶ درصد افزایش یافت. در بازار آتی نیز ذرت دسامبر شیکاگو طی اوت ۱۵.۹ درصد رشد کرد و تا محدوده ۵.۵۰ دلار در هر بوشل پیش رفت، در حالی که گندم شیکاگو به محدوده ۸ دلار نزدیک شد. پس از این رشد، اظهارات پوتین درباره احتمال توافق صلح در اوکراین، برای مدتی انتظار کاهش تنشها را تقویت کرد و گندم دسامبر اروپا تا ۲۴۳.۲۵ یورو در هر تن و گندم دسامبر شیکاگو تا ۷.۵۴ دلار در هر بوشل عقب نشست؛ اما با کمرنگشدن احتمال دستیابی سریع به توافق، بخشی از این کاهش جبران شد، زیرا در وضعیت واقعی صادرات دریای سیاه هنوز بهبود محسوسی دیده نمیشود.
دریای سیاه همچنان مهمترین عامل حمایتی بازار گندم است. ادامه حملات به زیرساختهای صادراتی، صادرات غلات و دانههای روغنی اوکراین را در اوت به ۱.۲ میلیون تن، در برابر ۲.۵ میلیون تن در ژوئیه کاهش داده است. روسیه بخشی از صادرات را به بنادر بالتیک و مسیرهای زمینی منتقل میکند، اما این مسیرها توان جبران ظرفیت دریای سیاه را ندارند؛ صادرات گندم روسیه در سپتامبر تنها ۱.۲۵ تا ۲.۳۵ میلیون تن برآورد میشود، در مقایسه با ۴.۴ میلیون تن در سپتامبر ۲۰۲۵، و صادرات از بنادر دریای سیاه ممکن است به فقط ۱۵۰ تا ۵۰۰ هزار تن محدود شود. تعلیق عوارض صادرات غلات روسیه تا پایان سال نیز میتواند قدرت رقابت عرضه این کشور را افزایش دهد، اما در شرایط فعلی مشکل اصلی همچنان محدودیت حمل و خروج فیزیکی غله است.
همزمان، گرما و خشکسالی عرضه اروپا را تحت فشار قرار داده است. تولید کل غلات آلمان ۷.۳ درصد کاهش یافته و به ۳۷.۴ میلیون تن رسیده؛ تولید گندم ۱۰.۱ درصد و کلزا ۱۱.۵ درصد کاهش یافته و ذرت نیز با افت ۲۴.۲ درصدی، ۳.۷۵ میلیون تن برآورد میشود. مجارستان و رومانی نیز از گرما و خشکسالی شدید آسیب دیدهاند و تولید ذرت اتحادیه اروپا به حدود ۵۰.۱ میلیون تن، نزدیک پایینترین سطح دو دهه اخیر رسیده است. در فرانسه تنها ۲۷ درصد مزارع ذرت در وضعیت خوب یا عالی قرار دارند و ۴۶ درصد ضعیف یا بسیار ضعیف ارزیابی شدهاند. در آمریکا نیز گرما و کمبود بارندگی در بخشهایی از مناطق تولید ذرت و سویا، نگرانی درباره عملکرد نهایی محصولات را حفظ کرده است.
در بازار دانههای روغنی، سویا و بهویژه روغن سویا از سیاست سوخت زیستی آمریکا و بازار انرژی حمایت میگیرند. معافیت پالایشگاههای کوچک معادل ۱.۷۶ میلیارد واحد اعتبار سوخت تجدیدپذیر اعلام شده، اما بخش اضافی تعهدات معافشده قرار است میان سالهای ۲۰۲۶ و ۲۰۲۷ و سایر پالایشگاهها بازتوزیع شود؛ بنابراین بخش عمده تقاضای سوخت زیستی از بازار حذف نمیشود. در یکی از سناریوهای مورد بررسی، مصرف روغن سویا آمریکا در ۲۰۲۶ به ۱۸.۲۹ میلیارد پوند میرسد، در مقایسه با برآورد ۱۷.۸۰ میلیارد پوندی وزارت کشاورزی آمریکا؛ موضوعی که توازن این بازار را فشردهتر میکند. همزمان، نفت برنت در محدوده ۹۵ دلار در هر بشکه و کاهش تردد از تنگه هرمز، ریسک انرژی، بیمه و حملونقل را بالا نگه داشته است.
در مجموع، محدودیت عرضه دریای سیاه، کاهش تولید اروپا، نگرانیهای آبوهوایی آمریکا و ریسک بالای انرژی همچنان از بازار حمایت میکنند. در مقابل، رشد سریع قیمتها در اوت، حساسیت بازار به اخبار سیاسی و احتمال اصلاحهای کوتاهمدت را افزایش داده است. تا زمانی که صادرات دریای سیاه بهبود محسوسی پیدا نکند و نگرانیهای تولید و ریسکهای ژئوپلیتیکی کاهش نیابد، عوامل بنیادی حمایتکننده از قیمت غلات همچنان پابرجا خواهند ماند.
نظر شما