درحالی که پیش‌بینی‌ها از تولید رکوردشکن گندم در کشور خبر می‌دهد، اما سایه سنگین مطالبات میلیاردی دولت و افزایش هزینه‌های جاری، سفره مردم را تهدید می‌کند. عطالله هاشمی، رئیس بنیاد ملی گندمکاران،  از پشت‌پرده‌ عدم فروش گندم توسط کشاورزان و دلیل واقعی گرانی نان می‌گوید؛ حقیقتی که شاید در گزارش‌های رسمی دیده نشود.

در مورد وضعیت تولید و تامین مواد اولیه در سال جاری چه ارزیابی دارید؟

وضعیت تولید خوب است البته اگر بتوانیم مواد اولیه را به قیمت مناسب خریداری کنیم، نیازی به واردات احتیاطی نخواهیم داشت، چون وضعیت مزارع با سعی و تلاش همکاران در وضعیت بسیار مطلوبی قرار دارد.

شنیده‌ها حاکی از آن است که کشاورزان گندم‌های خود را نمی‌فروشند و خریدها کاهش یافته است؛ علت این اتفاق چیست؟

 میزان خرید کاهش یافته اما علت آن کمبود گندم نیست، بلکه کشاورزان به دلیل عدم پرداخت به‌موقع مطالبات، محصول را پیش خود نگه داشته‌اند و آن‌ها نگران هستند و منتظرند تا پولشان تامین شود و سپس محصول را بفروشند؛ در واقع انبار کشاورزان در حال حاضر نقش انبارهای استراتژیک ما را ایفا می‌کند. بخشی از محصول هم به دلیل قیمت بالای نهاده‌ها، صرف خوراک دام شده و بخشی دیگر به دست دلالان و واسطه‌ها افتاده است. هرچند وجود واسطه‌ها شاید از نظر سیستمی بد باشد، اما باعث شده پول سریع‌تر به دست کشاورز برسد تا بتواند زندگی‌اش را بچرخاند.

شنیده شده است که کشت گندم به دلیل نرخ پایین خرید تضمینی گندم و یا دیر اعلام شدن کاهش چشمگیری داشته است و حتی بسیاری از گندمکاران مزارع خود را اختصاص به کشت دیگری مانند جو و ذرت داده اند آیا صحت دارد؟

این اتفاقات تا حدودی صحت دارد که برخی به سمت کشت جایگزین رفته‌اند، اما وضعیت تولید گندم بسیار خوب است و کاهش کشت چشمگیر نداشته ایم البته حدس من این است که تولید گندم در سطح کشور بالای ۱۳ میلیون تن باشد که اگر بتوانیم ۱۱ میلیون تن از این مقدار را در ماه‌های آینده خریداری کنیم، بخش بزرگی از نیاز کشور تامین می‌شود و برای مابقی هم می‌توان از خرید توافقی استفاده کرد.

یکی از دغدغه‌های اصلی گندمکاران، مطالبات مالی آنان است درحالی که هنوز موقعات آن ها پرداخت نشده است و تنها واکنش دولت وعده درمانی است چه میزان معوقات گندمکاران باقی مانده است؟

در حال حاضر حدود ۲۱۰ میلیارد تومان مطالبات معوق از چهار ماه ابتدایی سال داریم که البته پیگیر هستیم و قول‌هایی از سازمان برنامه و بودجه و سازمان هدفمندی یارانه‌ها گرفته‌ایم که امیدواریم در آینده نزدیک پرداخت و یا تهاتر شود.

آیا گرانی نان به خاطر افزایش نرخ گندم است؟

از طرف دولت هیچ دستور یا افشای قیمتی برای افزایش قیمت نان صادر نشده است اما واقعیت این است که هزینه‌های جاری مانند هزینه انرژی، خدمات، دستمزد کارگری و بازسازی تجهیزات به شدت بالا رفته است و دولتی که قیمت آرد را به نانوا می‌دهد، با هزینه‌های جاری همخوانی ندارد بنابراین، افزایش قیمت نان در واقع برای حمایت از نانوایان است تا این صنعت از بین نرود و بتوانند هزینه‌های جاری خود را تامین کنند.

نادرقلی ابراهیمی، عضو کمیسیون کشاورزی مجلس شورای اسلامی، درباره تأخیر در پرداخت مطالبات گندمکاران، گفت: امسال الحمدلله بارش‌های خوبی داشتیم، کشاورزان نیز تلاش بسیار خوبی کردند و وضعیت تولید مناسب است. از سوی دیگر، مجلس در قانون بودجه ۵۰۴ همت منابع برای خرید تضمینی گندم پیش‌بینی و مصوب کرده تا پشتوانه قانونی لازم برای پرداخت مطالبات گندمکاران فراهم باشد.

وی افزود: از همه مهم‌تر اینکه در شرایط فعلی و با توجه به تهدیدها و فشارهایی که استکبار و آمریکا علیه کشور ایجاد کرده‌اند، پیش‌نیاز و ضرورت ما امنیت غذایی است. امنیت غذایی باید با تکیه بر تولید داخلی و تأمین نیازهای راهبردی کشور محقق شود.

ابراهیمی با اشاره به روند پرداخت مطالبات گندمکاران گفت: طبق قانون، به‌ویژه برای استان‌هایی که زودتر گندم تحویل داده‌اند، باید حداکثر ظرف ۴۸ ساعت بخشی از مطالبات پرداخت شود. اکنون نیز در برخی استان‌ها حدود ۲۷ تا ۲۸ درصد مطالبات پرداخت شده که البته میزان آن در استان‌های مختلف متفاوت است.

وی ادامه داد: آنچه ما به عنوان مجلس و ناظر اجرای قانون انتظار داریم و با جدیت پیگیری می‌کنیم این است که تولیدکننده مورد حمایت قرار گیرد. این کشاورز همه سرمایه و توان خود را چهار تا شش ماه برای تولید گذاشته و امروز باید دسترنج خود را دریافت کند. گندمکار امروز محصول امسال را نفروخته؛ او هزینه تولید را ماه‌ها قبل پرداخت کرده و اکنون زمان بازگشت سرمایه اوست.

عضو کمیسیون کشاورزی مجلس تصریح کرد: ما تأکید داریم که سازمان برنامه و بودجه، وزارت جهاد کشاورزی، بانک مرکزی و خزانه باید به هر روشی منابع لازم را تأمین کنند. اگر قرار باشد این گندم را از خارج وارد کنیم، چند برابر این هزینه باید پرداخت شود، ضمن اینکه در شرایط فعلی نیز امکان واردات گسترده وجود ندارد.

وی درباره نگرانی کشاورزان از بدقولی‌های دولت، گفت: درست است که محدودیت‌هایی در تأمین منابع مالی وجود دارد و بخشی از آن ناشی از فشارهای دشمن است، اما این محدودیت‌ها نباید بهانه‌ای برای تضییع حقوق کشاورزان باشد. کشاورزان از تولید دلسرد نمی‌شوند، اما وظیفه حاکمیت است که وقتی قراردادی برای خرید تضمینی منعقد می‌کند، به تعهدات خود نیز پایبند باشد./تابناک