اکبر فتحی - معاون برنامه ریزی و اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی
بخش کشاورزی، به دلیل نقش مستقیم در تأمین امنیت غذایی، اشتغال و پایداری اقتصاد کشور، نیازمند دسترسی مستمر و مطمئن به انرژی است. هرگونه اختلال در تأمین برق میتواند بر فعالیت سامانههای آبیاری، گلخانهها، مرغداریها، دامداریها، واحدهای آبزیپروری، سردخانهها و صنایع تبدیلی و فرآوری محصولات کشاورزی اثر گذاشته و زنجیره تولید تا مصرف را با چالش مواجه کند. از این رو، مدیریت هوشمندانه مصرف برق، بهترین راهکار برای کاهش فشار بر شبکه و جلوگیری از خاموشیهای ناخواسته، بهویژه در بخشهای مولد، محسوب میشود.
بر همین اساس و در اجرای تأکیدات مقام عالی وزارت جهاد کشاورزی، ضروری است تمامی واحدهای ستادی، سازمانهای جهاد کشاورزی استانها و مدیریتهای شهرستانی، برنامههای صرفهجویی در مصرف برق را با جدیت اجرا کنند. خاموش کردن تجهیزات غیرضروری، استفاده حداکثری از نور طبیعی، تنظیم دمای سامانههای سرمایشی روی ۲۵ درجه سانتیگراد، مدیریت روشنایی ساختمانها و کاهش مصرف در ساعات اوج بار، اقداماتی ساده اما مؤثر هستند که میتوانند نقش قابل توجهی در کاهش مصرف انرژی داشته باشند.
در کنار اقدامات اداری، بهرهبرداران بخش کشاورزی نیز نقش تعیینکنندهای در مدیریت مصرف برق دارند. برنامهریزی برای انتقال فعالیت پمپهای آب، سامانههای آبیاری و سایر تجهیزات پرمصرف به ساعات کمباری شبکه، جلوگیری از استفاده همزمان از تجهیزات پرمصرف، سرویس و نگهداری منظم موتورهای الکتریکی و استفاده از تجهیزات با راندمان بالا، علاوه بر کاهش هزینههای تولید، موجب افزایش بهرهوری انرژی و پایداری شبکه برق کشور خواهد شد.
از منظر اقتصادی نیز، بهینهسازی مصرف انرژی یکی از مؤثرترین ابزارهای کاهش هزینههای تولید و افزایش رقابتپذیری محصولات کشاورزی است. تجربه بسیاری از کشورها نشان میدهد که سرمایهگذاری در مدیریت مصرف انرژی، بازدهی بالاتری نسبت به توسعه ظرفیت تولید برق دارد و آثار آن بهصورت همزمان در کاهش هزینهها، حفظ منابع ملی، افزایش بهرهوری و پایداری تولید نمایان میشود.
مدیریت مصرف برق، کاهش تولید نیست؛ بلکه مدیریتی هوشمندانه برای حفظ تولید، حمایت از کشاورزان و صیانت از امنیت غذایی کشور است.
از سوی دیگر بهرهگیری از سامانههای خورشیدی (پنلهای فتوولتائیک) در کارخانجات صنایع تبدیلی و فرآوری غذایی، گلخانهها و سایر واحدهای تولیدی بخش کشاورزی، دیگر یک انتخاب صرف نیست، بلکه سرمایهگذاری راهبردی برای آینده تولید به شمار میآید. استفاده از انرژی خورشیدی ضمن کاهش وابستگی به شبکه سراسری برق و کاهش هزینههای انرژی، موجب افزایش پایداری تولید، کاهش آثار ناشی از محدودیتهای برق در ساعات اوج مصرف و ارتقای تابآوری واحدهای تولیدی میشود. همچنین توسعه نیروگاههای خورشیدی در بخش کشاورزی، علاوه بر کمک به حفظ محیطزیست و کاهش انتشار گازهای گلخانهای، نقش مؤثری در تأمین برق پایدار، افزایش بهرهوری اقتصادی و تحقق امنیت غذایی کشور دارد. از این رو، توسعه و حمایت از سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، بهویژه پنلهای خورشیدی، باید به یکی از اولویتهای مهم برنامهریزی در بخش کشاورزی و صنایع وابسته تبدیل شود.
وزارت جهاد کشاورزی نیز در چارچوب سیاستهای توسعه انرژیهای پاک، با تخصیص زمین در اراضی مستعد، تسهیل و حمایت از سرمایهگذاری، همکاری در صدور مجوزهای لازم و پشتیبانی از اجرای طرحهای نیروگاههای خورشیدی در بخش کشاورزی، از سرمایهگذاران و تولیدکنندگان حمایت میکند تا زمینه تأمین برق پایدار، کاهش هزینههای تولید، افزایش رقابتپذیری محصولات کشاورزی و تقویت امنیت غذایی کشور بیش از پیش فراهم شود.
در راستای توسعه انرژیهای تجدیدپذیر و حمایت از سرمایهگذاری در این حوزه، با اولویت اراضی ملی و زمینهای کمبازده و دارای قابلیت پایین کشاورزی (درجه ۳ و ۴)، طی دو سال اخیر بیش از ۵۵ هزار هکتار زمین برای احداث نیروگاههای تجدیدپذیر واگذار شده است؛ رقمی که حدود پنج برابر مجموع اراضی واگذار شده تا پایان سال ۱۴۰۲ به شمار میرود. این جهش چشمگیر، بیانگر عزم جدی دولت و وزارت جهاد کشاورزی برای توسعه نیروگاههای خورشیدی، افزایش سهم انرژیهای پاک در سبد انرژی کشور، کاهش فشار بر شبکه برق و فراهمسازی زیرساختهای لازم برای تأمین برق پایدار بخشهای تولیدی، بهویژه کشاورزی و صنایع وابسته است؛ اقدامی که علاوه بر جذب سرمایهگذاری، نقش مؤثری در ارتقای امنیت انرژی، حفظ محیطزیست و تقویت امنیت غذایی کشور ایفا خواهد کرد.
یکی از مهمترین اقدامات وزارت جهاد کشاورزی در مسیر نهادینهسازی مدیریت مصرف انرژی، کارسازی سازوکار «گواهی صرفهجویی انرژی» با هماهنگی بورس انرژی و وزارت نیرو است. بر اساس این سازوکار، هر واحد تولیدی که از طریق اجرای طرحهای بهینهسازی، موفق به کاهش مصرف برق و سایر حاملهای انرژی شود، به میزان صرفهجویی محققشده، گواهی صرفهجویی انرژی دریافت میکند. این گواهی بهعنوان یک دارایی مالی، قابلیت معامله در بورس انرژی را دارد و از این طریق، صرفهجویی در مصرف انرژی از یک تکلیف صرف به یک فرصت اقتصادی و منبع درآمد برای تولیدکنندگان تبدیل میشود. این ابزار نوین، ضمن ایجاد انگیزه برای سرمایهگذاری در فناوریهای کممصرف و ارتقای بهرهوری، زمینه کاهش هزینههای تولید، توسعه بازار بهینهسازی انرژی و تحقق اهداف ملی در حوزه امنیت انرژی، پایداری تولید و امنیت غذایی را فراهم میسازد.
در همین راستا، امضای تفاهمنامه همکاری میان معاونت برنامهریزی و اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی و بورس انرژی، گام مهم دیگری در جهت توسعه اقتصاد بهرهوری و مدیریت هوشمند مصرف انرژی در بخش کشاورزی به شمار میرود. این تفاهمنامه با هدف بهرهگیری از ابزارهای نوین تأمین مالی، بهویژه گواهی صرفهجویی انرژی، زمینه جذب سرمایهگذاری برای اجرای طرحهای بهینهسازی مصرف برق و انرژی در گلخانهها، واحدهای دام و طیور، آبزیپروری، صنایع تبدیلی و فرآوری غذایی و بخش آب و خاک را فراهم میکند. توسعه بازار صرفهجویی انرژی، علاوه بر ایجاد انگیزه اقتصادی برای سرمایهگذاران و بهرهبرداران، به کاهش هزینههای تولید، افزایش بهرهوری، تأمین مالی پروژههای بهینهسازی و در نهایت پایداری تولید و امنیت غذایی کشور کمک خواهد کرد. این همکاری، نشاندهنده حرکت وزارت جهاد کشاورزی به سمت بهرهگیری از سازوکارهای نوین بازارمحور برای مدیریت منابع و تحقق توسعه پایدار در بخش کشاورزی است.
امروز بیش از هر زمان دیگری، همکاری دستگاههای اجرایی، تولیدکنندگان، تشکلهای بخش کشاورزی و بهرهبرداران در مدیریت مصرف برق، ضامن استمرار تولید، حفظ امنیت غذایی و کاهش خاموشیها خواهد بود. اطمینان داریم با مشارکت مسئولانه همه فعالان این بخش، میتوان از روزهای گرم سال با کمترین محدودیت عبور کرد و برق پایدار را برای فعالیتهای حیاتی بخش کشاورزی حفظ نمود.
نظر شما